The Access Initiative (TAI) uye World Resources Institute (WRI) yakatanga imwe yeInternet Environmental Democracy Index (EDI) kuti ipe ruzivo rwepasi rose yemitemo inodzivirira demokarasi yezvakatipoteredza. Nhamba yacho ndiyo yekutanga kuongorora kwekodzero dzematongerwo enyika mune zvakatipoteredza, uye inogona kuva nechinangwa chekupedza mari yekuchengetedza kwekudya neyekurima.
Varimi nevatengi vari kunyanya kuziva nezvekusava nekunze kwezvakatipoteredza kunobatanidza nehutano hwemazuva ose. Zvine simba rekuwana ruzivo rwakanakisisa pamusoro pezvokwadi zvekudya nekurima, vatengi nevarimi vanoshandura kuchinja zvirongwa zvekudya vachadawo kuwana ruzivo rwezvemitemo uye kuchengetedzwa kwemitemo kuti vaite zviri nani kushandiswa kwehupenyu hwezvinhu zvepanyika.
WRI inoratidza zvitatu zvakakosha zvezvinhu zvakasikwa zvematongerwe enyika: kusanzwisiswa kwemashoko, kubatanidzwa, uye kururamisira. I-EDI zvidzidzo zvayo uye zvikwereti pazvikamu zvitatu izvi, kuongorora kuti mitemo ine zvakatipoteredza mumarudzi akasiyana-siyana inodzivirira sei kodzero idzi. Muvose, vanopfuura 140 varairi vemagariro ezvakatipoteredza vakapa nyika makumi manomwe kubva kune zero kusvika zvitatu kune imwe mbiru.
Icho chinangwa chinoda kupa hurumende yepamusoro yekuongorora kwepamutemo kwemaitiro ezvakatipoteredza pasi rose. IEDI inogona kuita sechigadzirisa kugadzirisa zvinetso zvakadai sekusvibiswa kwemhepo uye mvura, zvinokonzerwa nekuwedzera michina semafuta nemigodhi, uye kudyara miti.
Nhamba yacho inogona kusimbisa kunzvimbo dzisingabvumirwi kwekunze kwezvakatipoteredza dzinogona kugadziriswa kuburikidza nehutano hwakanaka hwemitemo uye kuziva nzvimbo dzekuvandudza.
IEDI inopawo mapeji enyika anoongorora simba uye kusimba kwemitemo iripo munyika imwe neimwe yakaongororwa nezviratidzo.
Kufananidza pakati penyika, kusarudzwa kwezvikoro, uye kuonekwa kwemashoko kunoita kuti pave nekunzwisisa kwenyika yose yezvematongerwo enyika. Masangano mazhinji, kusanganisira Sustainable Food Trust, TEEB Agriculture uye Food, uye Earth Economics, vari kushanda ku True Cost Accounting (TCA), iyo ndiyo nzira yekugadzirisa zviri nani kugadzirwa kwemiti yekupedzisira nemari yakazara yekugadzira, kusanganisira yekunze kwemamiriro okunze. Nokusimbisa kodzero dzemitemo, izvo zvinokosha zvakakonzerwa nekufambisa mberi kweTCA, nhamba itsva inogona kuita kuti kuve nekuvandudza kunzwisiswa kwekuti TCA inowanzobudirira sei.
Mamwe emigumisiro yenyaya yacho, kusanganisira nyika dzakanakisisa uye dzakaipisisa zvemaodzora demokarasi, zvingashamisa. IWDI yakawana kuti simba remitemo rinochengetedza kujeka uye kururamisira hakubatanidzi nemari yenyika, uye mitemo iyo inotarisa zvakanaka pamapepa inogona kunge isina kunyatsosimbiswa chaizvo. IEDI inosanganisira makumi maviri nemakumi maviri nematanhatu ekuwedzera kwezviratidzo pamusoro pezvakatipoteredza demokrasi mukuita, izvo zvinogona kupa mamwe mazano anokosha kuenzanisa nezvikoro zvepamutemo.
Mukurukuri wehurukuro pamusangano weEED wakatanga musi waMay 20, 2015 waiva Avi Garbow, Gweta Guru reUnited Environmental Protection Agency (EPA).
Rimwe boka revakurukuri raisanganisira Manish Bapna, Vachigaro Vachigaro Mutevedzeri uye Mutungamiri WRI WRI; Lalanath DeSilva, Project Director of Environmental Democracy Practice for WRI; Rizwana Hasan, Goldman Mubayiro Mupi uye Mutungamiriri Mukuru weBangladesh Environmental Lawyers Association; Constance Nalegach weHurumende yeMagariro muChile; uye Mark Robinson, Global Director of Governance yeWRI.
"Pachine zvakawanda zvakakosha mumitemo nemitemo," anodaro De Silva. "Saka zvakakosha kuti tive netsika uye nzira dzekuyera kufambira mberi uye kuziva zvirwere izvi kuitira kuti vagone kuvharwa nehurumende nemasangano evanhu vari kushanda pamwe chete."
Kuwanikwa kwose kwehuongorori kunoratidza kuti kujekesa kwemashoko kunogona kuva mbiru yakasimba pasi rose. Kubva kune dzimwe nyika makumi manomwe nemakumi manomwe dzakabatanidzwa mumutsara, 65 dzakagadzirisa zvimwe zvinyorwa zvepamutemo zvinopa kodzero yekuziva nezvezvakatipoteredza. Zvisinei, 29 muzana yenyika dzakaongororwa hadzina zvazvinodiwa pakusunungurwa kwemashoko aya panguva yakakodzera. Kuita zvepakati pevanhu vose kwakanga kusiri kwakachengetedzwa kuburikidza nemutemo; 79 muzana yenyika dzakaongororwa zvakawanikwa kuti dzakanaka kana kuti dzakashata kuti vanhu vabatanidzwe. Uyezve, 4 chete muzana yeEEDI nyika inopa mikana yekuita chikamu nguva pfupi pakuronga kana kuronga hurongwa hwemishonga.
Maererano naHanan, nhamba yacho inogonawo kuva nzira inobatsira yekudzidza kubva kune dzimwe nyika kukanganisa. "Zvechokwadi tinoda nheyo yakarurama yezvakatipoteredza uye nheyo dzekusimudzira dzinofanira kuteverwa nevatungamiri vedu munyika yose uyewo kumunyika," anodaro. "Hatigoni kungotevera mapofu matanho ekufambira mberi ayo nyika dzakabudirira kusvika ikozvino dzave dzichitevera uye zvadaro zvakabereka zvinetso sekuchinja kwemamiriro ekunze."
Kuburikidza nemanzwisisiro eDDI, vatsvakurudzi nevatungamiri pasi rose vanogona kukwanisa kunzwisisa zviri nani mumasangano ezvakatipoteredza kunatsiridza hurongwa hwemitemo huri pasi pezvirongwa zveTCA. Pashure pezvose, hazvibviri kubata mupoteri ane mhosva yekuchenesa kana vagari vasina ruzivo rwekuziva nezvekukuvadza kwakaitwa panzvimbo yekutanga.